Uprawa rzepaku

Lista Zalecanych Odmian

Kluczem do sukcesu w uprawie jest wysiew kwalifikowanego materiału siewnego zalecanej odmiany. Odmiany znajdujące się na liście poza wyróżniającymi się plonami charakteryzują się ponad przeciętną odpornością na choroby albo innymi ważnymi cechami w regionie.Listy Zalecanych Odmian pozwalają ułatwić wybór odmiany do uprawy na terenie województw oraz uniknąć ryzyka niepowodzenia.

Argumentem na korzyść świadomego wyboru odmiany do uprawy bardzo często jest aspekt ekonomiczny. Różnice w plonowaniu odmian zbóż w doświadczeniach PDO z reguły przekraczają nawet 500 kg/ha, w przypadku obecności na rynku znacznie większego wyboru odmian (w tym niezbadanych w naszych warunkach), różnice plonów mogą być jeszcze większe.
Zestawienie gatunków, w których utworzono w województwach LZO na rok 2011 oraz wykaz odmian rekomendowanych do uprawy w roku 2011 w poszczególnych gatunkach i województwach zawiera załączony link do  strony internetowej Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych.

SIEW

Rzepak, aby mógł przed zima osiągnąć odpowiedni wzrost i rozwój musi być posiany w optymalnym terminie. Wpływ na rozwój rzepaku ma temperatura.

Gleba

Rzepak nie ma szczególnych wymagań glebowych, ale wymaga gleb w wysokiej kulturze. Może być uprawiany na glebach od I kasy nawet do V. Najbardziej odpowiadają mu gleby żyzne, zasobne w próchnicę, niezakwaszone, o przepuszczalnym podłożu, znajdujące się w wysokiej kulturze, klasy bonitacyjnej 1-IVa. Nie nadają się do jego uprawy gleby znajdujące się w niskiej kulturze, ubogie w składniki pokarmowe, silnie zakwaszone i zachwaszczone. Nie jest to absolutnie roślina do zagospodarowywania odłogów.

Przedplon

Obecnie rzepak ozimy wysiewany jest głównie po zbożach. Jest to stanowisko gorsze niż np. groch lub wczesne ziemniaki na oborniku, ale niestety dobrych stanowisk pod rzepak nie ma. Ze zbóż zdecydowanie najlepszym przedplonem jest jęczmień ozimy, który wcześnie schodzi z pola i pozwala na staranne przygotowanie roli pod zasiew rzepaku, to jest na wykonanie podorywki i odpowiednio wczesne przeprowadzenie orki siewnej i siew nasion w odleżałą glebę. Jęczmień ozimy jako przedplon dla rzepaku polecany jest szczególnie w rejonach, w których rzepak jest niszczony przez ślimaki polne (Polska południowa). Po zbiorze jęczmienia gleba pozostaje odkryta z roślinności przez dłuższy czas, a przeprowadzone uprawki pożniwne doprowadzą do przesuszenia wierzchniej warstwy gleby i w rezultacie zniszczeniu ulegną ślimaki. Jest to obecnie i długo pozostanie najtańsza metoda ograniczenia szkód powodowanych prze te szkodniki. Rzepak wysiewany po zbożach narażony jest na zachwaszczenie samosiewami zbóż. Jeżeli rzepak będzie wysiewany po pszenicy ozimej, to wówczas należy uprawiać wczesne odmiany: Jawa, Kobra, Mikon.

Uprawa roli

Rola pod zasiew rzepaku powinna być tak doprawiona, aby nasiona zostały umieszczone na głębokość 2 cm, do gleby zagęszczonej, pozbawionej komór, w których żyją ślimaki. Przy siewie na orkę razówkę powinniśmy do pługa doczepić wały Cambella. Gleba nie może być rozpylona. Jeżeli gleba przed siewem jest pulchna to dobrze jest ją zagęścić wałami ugniatającymi Cambrige-Croskill. Wałowanie pola przed siewem rzepaku obok stworzenia korzystnych warunków do kiełkowania nasion i niszczenie ślimaków pozwoli na rozdrobnienie bryłek (czasami wręcz brył) i tym samym na większą skuteczność herbicydów. Na pola w wysokiej kulturze, bez zagrożenia ze strony ślimaków polnych glebę pod zasiew rzepaku można przygotować kultywatorami podorywkowymi lub zasiać agregatami uprawowo-siewnymi. Gleba w czasie uprawy przedsiewnej nie powinna ulec rozpyleniu, ponieważ w razie wystąpienia obfitych opadów deszczu po zasiewie rzepaku (co ostatnimi latami często się zdarza) następuje zamulenie i zaskorupienie roli i wschody rzepaku mogą być za rzadkie.Głębokość orki siewnej nie ma znaczenia, ale ważne jest to, aby rola przed siewem była odleżała.

Odmiany

W hodowli rzepaku w ostatnich kilkunastu latach nastąpił bardzo duży postęp. Efektem tego było wpisanie przez COBORU do Rejestru w: 2001 roku – 7 odmian i 2002 roku – 10 odmian. Nowe odmiany plonują od kilku do kilkunastu procent wyżej od dotychczas zarejestrowanych. Przy wysokim współczynniku rozmnażania nowe odmiany będą dostępne w handlu i warto je zakupić, bo będzie to najtańsza inwestycja gwarantująca przyrost plonów. Obok odmian populacyjnych do rejestru wpisano kilka odmian mieszańcowych, które wymagają nieco innej technologii uprawy, a przede wszystkim muszą być stworzone im dobre warunki do zapylenia miedzy innymi przez pszczoły.

Do siewu należy używać nasion kwalifikowanych, zaprawionych przeciwko chorobom i szkodnikom rzepaku. Na Śląsku w ostatnich latach, gdy jesienią pogoda była ciepła obserwowano duże porażenie rzepaku przez chowacza galasówka. W rejonach występowania tego szkodnika do zaprawiania nasion należy stosować zaprawy nasienne o przedłużonym działaniu np. Chinok Plus 500 FS, Brasikol 240 FS, Promet 400 SC. Doborem odpowiednich zapraw nasiennych powinny się zająć firmy sprzedające nasiona.

Siew

Rzepak, aby mógł przed zima osiągnąć odpowiedni wzrost i rozwój musi być posiany w optymalnym terminie. Wpływ na rozwój rzepaku ma temperatura. Optymalny rozwój rzepak uzyskuje po 75-80 dniach wegetacji z temperaturą powyżej 5o C. Wg IHAR Poznań najwcześniej siewy rzepaku bo do 10 sierpnia należy zakończyć w woj. podlaskim i na wschodnich krańcach woj. warmińsko-mazurskiego. Idąc w kierunku Polski południowo-zachodniej termin siewu rzepaku jest coraz późniejszy. W południowo-zachodniej części kraju siewy rzepaku powinny być zakończone do 25 sierpnia. Przedstawione zalecenia dotyczą normalnego przebiegu pogody w okresie późnego lata i wczesnej jesieni. W latach 2000 i 2001 pogoda jesienią była ciepła i rzepak posiany w opóźnionym terminie plonował równie dobrze. Przy ustalaniu terminu siewu powinniśmy śledzić przebieg pogody pod kątem nasilenia intensywnych opadów deszczu. Lepiej będzie posiać rzepak 2-3 dni po ulewie, jak przed ulewą. Zwracam uwagę, że nowe odmiany rzepaku mieszańców złożonych np. Kaszub, Mazur powinny być wysiewane bezwzględnie w optymalnym terminie, ponieważ zapylacze w porównaniu z roślinami męskosterylnymi wolniej rozwijają się i są przez nie wypierane, a wiosną w tych warunkach słabiej kwitną, gorzej pylą, same tez nie zawiązują łuszczyn.

Jak już zaznaczono na wstępie optymalna obsada roślin na 1 m2 wiosną powinna wynosić 30-55 sztuk, czyli przed zimą powinna być około 10% wyższa. Przy ustalaniu ilości wysiewu obok obsady musimy uwzględniać masę 1000 nasion (MTN), laboratoryjna zdolność kiełkowania (LZK), czystość i oczekiwaną polową zdolność wschodów (PZW). Ilość wysiewu w kg na ha obliczamy wg wzoru:

BRAKUJE WZORU

Zwracam uwagę na konieczność uwzględniania masy 1000 nasion ponieważ poszczególne odmiany i partie nasion różnią się miedzy sobą ciężarem od kilku nawet do kilkudziesięciu procent, co w przeliczeniu na kg/ha daje różnice rzędu 1,5 kg/ha. Dla odmian mieszańcowych optymalny wysiew wynosi 50 nasion na m2, dla odmian populacyjnych 60-70 sztuk na m2, w bardzo dobrych warunkach uprawowych i wilgotnościowych gleby mniej. W czteroletnich doświadczeniach WODR Łosiów z ilością wysiewu nasion na 1 ha przeprowadzonych na glebach pszennych w wysokiej kulturze wyższe plony uzyskano przy wysiewie 1, 2, 3 kg/ha niż na 4 i 5 kg/ha. Przestrzegam, że przy zbyt gęstym siewie rzędu 5-6 kg/ha nie można takiego rzepaku opryskiwać fungicydami o charakterze regulatorów wzrostu, nieodzownymi przy nowoczesnej technologii.

Opracowanie: Władysław Kościelniak

Kontakt

Krajowe Zrzeszenie Producentów
Rzepaku i Roślin Białkowych

ul. Szkolna 2/4 pok. nr 403
00-006 Warszawa
Tel: 022 826 80 07
E-mail: biuro@kzprirb.pl

Kontakt w terenie

Pobierz magazyn

Nr 11/2012

Najnowszy numer gazety “Nasz Rzepak”, pobierz najnowszy numer.

zobacz więcej

Jeżeli chcesz otrzymywać od nas najnowsze artykuły oraz aktualne informacje zapisz się na newsletter.