KZPRiRB

Patron strony
GÓRNICZE ZAKŁADY DOLOMITOWE

V Ogólnopolska konferencja rzepakowa

Czy pasze rzepakowe będą alternatywą w żywieniu bydła mlecznego? Na to pytanie padła odpowiedź podczas V Ogólnopolskiej konferencji na temat śruty rzepakowej. Prelegenci poruszyli tematy związane z sytuacją na rynku rzepaku, zagospodarowaniem odpadów poprodukcyjnych, możliwościami zwiększenia udziału śruty rzepakowej w żywieniu bydła mlecznego. Spotkanie odbyło się w Wysokiem Mazowieckiem, 21 października br.

Organizatorzy: Polskie Stowarzyszenie Producentów Oleju, Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie i Krajowe Zrzeszenie Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych przywitali zebranych oraz zaprosili do wspólnej dyskusji dot. roli rzepaku w żywieniu zwierząt.

Mariusz Szeliga, Prezes Polskiego Stowarzyszenia Producentów Oleju, w swoim wystąpieniu do zebranych na sali wspominał: Pamiętam, że około dziesięciu lat temu to przerabialiśmy ok. miliona ton rzepaku w Polsce, wiec w ostatnich latach jest to bardzo znaczący wzrost, nie było by tego wzrostu żeby nie producenci rzepaku(…) W których imieniu głos zabrał Juliusz Młodecki Prezes Krajowego Zrzeszenia producentów Rzepaku i Roślin Białkowych. Prezes przekazał podziękowania współorganizatorom i opowiedział przesłankach, które przemawiały za zorganizowaniem konferencji: „Śruta rzepakowa jest najbardziej istotna bo jest jej najwięcej i jest dostępna dla przetwórców przez cały rok, wiec odpada argument że nie możemy wykorzystywać polskiego białka bo nie gwarantujecie nam powtarzalności dostaw, tak jak dotyczy to roślin bobowatych. Chce powiedzieć że wartość tego spotkania jest istotna, że kilkanaście lat temu powołaliśmy do życia polską koalicje na rzecz biopaliw i pasz białkowych (…) to jest unikatowe w skali kraju i Europy, unikatowe porozumienie całego łańcucha produkcji danego asortymentu. Tu właśnie produkcji oleju, czyli rzepaku, przetwórstwo – cały łańcuch od producenta do przetwórstwa, czyli łańcuch od pola do stołu.”

Głos zabrali również zaproszeni goście. Jacek Bogucki Senator RP dziękując za zaproszenie w imieniu swoim i obecnego na sali posła na sejm Kazimierza Gwiazdowskiego zwrócił się do uczestników „Gdy za czasów Pana Ministra Jurgiela podejmowaliśmy ten temat wydawało się, że efekty są bardzo odległe do osiągnięcia, bo krajowe źródła białka były w odwrocie. Śruta sojowa była tania i wydawało się że Polska nie musi szukać własnych źródeł białka, ale podjęliśmy ten temat z dwóch powodów. Jeden to taki, że znając historię jak łatwo można uzależnić się od monopolistów dostarczających z różnych stron świata różne surowce i potem zapłacić za to wysoką cenę widzimy to choćby na cenach nawozów, paliw czy gazu, to podjęcie tego tematu było właściwe i konieczne. Drugi powód to że w Polsce i Europie ciągle dążymy do tego by produkcja żywności odbywała się bez korzystania z pasz GMO. Śruta rzepakowa najlepiej odpowiada na nasz zapotrzebowanie.”

Rynek produkcji rzepaku jest stabilny, a rodzimy rzepak jakościowo zestandaryzowany

Rzepak jest drugą uprawianą na świecie rośliną oleistą tuż za soją. Polska szczyci się liderem europejskim w uprawie to dzięki ciągłemu upowszechnianiu, które przynosi oczekiwane efekty. Luki na zachodnim rynku są szansą dla Polski, nadal jednak to Niemcy i Francja przodują w dostawach rzepaku. W 2021 roku w Unii Europejskiej zebrano blisko 17 mln. ton rzepaku, oficjalne szacunki zbioru w Polsce wynoszą 3,2 mln. ton. Cena za surowiec jest stabilna, a przerób nasion w kraju wzrasta. Produkcja śruty i makuchu w roku 2020 wynosiła ok 1,8 mln ton dobrego jakościowo i zestandaryzowanego surowca białkowego. Warto zaznaczyć że śruta rzepakowa dostępna na rynku jest surowcem krajowym, powinno się zmierzać w kierunku ograniczenia jej eksportu mając na uwadze pogłowie zwierząt gospodarskich i wartość tego surowca.

Poekstrakcyjna śruta rzepakowa jest lepsza w żywieniu krów mlecznych od poekstrakcyjnej śruty sojowej

Takiej tezy w swoim wystąpieniu bronił Pan profesor Zygmunt Kowalski. Przedstawił liczne argumenty dlaczego poekstrakcyjna śruta rzepakowa jest lepszą paszą dla krów mlecznych niż poekstrakcyjna śruta sojowa? Profesor przekonywał, „że generalnie stosowanie śruty rzepakowej w żywieniu zwierząt daje lepsze wyniki produkcyjne, a podstawowym powodem jest lepszy skład aminokwasowy poekstrakcyjnej śruty rzepakowej, co pozwala na efektywniejsze wykorzystanie białka.” Co jeszcze przemawia za stosowaniem poekstrakcyjnej śruty rzepakowej? Produkujemy ją w Polsce, zatem nie musimy jej importować i nie jest genetycznie modyfikowana. Te przesłanki wskazują na same korzyści, ale czy uda się przełamać stereotypy i zbudować nowy pogląd poparty wynikami naukowymi i praktyką, który ukierunkuje nas na zwiększenie zastosowania poekstrakcyjnej śruty rzepakowej? Tego dowiemy się na przestrzeni kolejnych lat, ale musimy zwiększać świadomość o potencjale jaki drzemie w tym surowcu.

Dlaczego rolnicy niechętnie widzą śrutę poekstrakcyjną rzepakową jako składnik paszy u cieląt?

Na to pytanie odpowiedział i przedstawił w swoim wykładzie poprawne stosowanie śruty poekstrakcyjnej rzepakowej w żywieniu cieląt dr hab. Paweł Górka. W jego opinii rolnicy są sceptyczni co do stosowania jej w paszach starterowych i pasza stałych dla cieląt. Mówił, że należy przełamać obawy jakie panują wśród hodowców, często słyszymy o gorzkim smaku śruty rzepakowej, potencjalnie panuje stereotyp że śruta ma negatywny wpływ na funkcjonowanie przewodu pokarmowego u cieląt i przez to na strawność oraz przyrosty masy. Profesor przedstawił w swoim wystąpieniu szereg wyników badań, które nie wykazały negatywnego wpływu śruty rzepakowej na cielęta w żywieniu. Dodatkowo omówił sposoby na ograniczenie goryczy w paszy, która zawiera śrutę poekstrakcyjną rzepakową. W podsumowaniu swojego wystąpienia profesor uznał, że udział poekstrakcyjnej śruty rzepakowej w mieszankach treściwych typu starter lub częściowe zastąpienie w niej białka śruty poekstrakcyjnej sojowej śrutą poekstrakcyjną rzepakową, ma potencjalnie tylko niewielki wpływ na pobranie paszy przez cielęta, efektywność jej wykorzystania oraz przyrosty masy ciała, dodatkowo pasza zawierająca śrutę rzepakową jest w ogólnym rozliczeniu paszą tańsza.

Już zrezygnowaliśmy ze śruty sojowej

Ewelina Szmurło, pracownik PODR Szepietowo, prywatnie rolnik w bardzo przystępny sposób opisała jak we własnym gospodarstwie stosuje śrutę rzepakową. Przedstawiła dawki z podziałem na żywienie krów i cieląt, oraz korzyści jakie zaobserwowała po wprowadzeniu do paszy śruty rzepakowej, makuchu rzepakowego i śruty rzepakowej ekstrudowanej. Uczestnicy z zaciekawieniem słuchali wystąpienia ponieważ przedstawiono w nim roczną praktykę stosowaną w gospodarstwie – jak zdradziła prelegentka.

Warto rozmawiać – debata ekspercka

Ostatnim punktem spotkania była wspólna rozmowa, podsumowanie konferencji oraz odpowiedzi na pytania rolników. W debacie, eksperci wypowiadali się na temat potencjału naszego województwa w produkcji rzepaku, badali szanse na zwiększenie plonu i obszaru zasiewów. Mówiono o tym jak kalkulowanie są dawki paszowe oraz czy da się znaleźć złoty środek na zmniejszenie eksportu rzepaku.

Źródło: Sylwia Sikorska, Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Źródło: Polskie Stowarzyszenie Producentów Oleju

Ruszyła wypłata zaliczek płatności bezpośrednich i działań obszarowych PROW

18 października 2021 r., czyli w najwcześniejszym terminie, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozpoczęła wypłatę zaliczek na poczet corocznych dopłat bezpośrednich oraz działań obszarowych PROW.

PROW Wypłata zaliczek

Zaliczki będą realizowane na najwyższym poziomie dopuszczonym przepisami UE.

Maksymalna wysokość zaliczki na poczet płatności bezpośrednich wyniesie 70% wsparcia należnego rolnikowi. Płatności zaliczkowe będą wypłacane z tytułu wszystkich rodzajów płatności, do powierzchni gruntów/liczby zwierząt/ilości zgłoszonych do płatności i zweryfikowanych przez ARiMR (po kontrolach administracyjnych i kontrolach na miejscu).

Natomiast maksymalna wysokość zaliczki na poczet płatności PROW wyniesie 85%. Zaliczki PROW będą wypłacane dla:

  • poddziałania „Wsparcie na zalesianie i tworzenie terenów zalesionych” PROW 2014-2020,
  • działania „Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne” PROW 2014-2020,
  • działania „Rolnictwo ekologiczne” PROW 2014-2020,
  • działania „Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami” PROW 2014-2020,
  • działania „Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne” PROW 2007-2013.

Wypłata zaliczek potrwa do końca listopada, natomiast od 1 grudnia br. rozpocznie się realizacja pozostałych kwot płatności.

Źródło: MRiRW

Rzepak – EZŁ i Strategie KE

RZEPAK OZIMY – SZANSE I ZAGROŻENIA WYNIKAJĄCE Z
EUROPEJSKIEGO ZIELONEGO ŁADU I STRATEGII KE

Europejski Zielony Ład w tym Strategie KE zalecają w ciągu 10 lat ograniczenie stosowania o 50 % środków ochrony roślin, nawożenia o 20 %, natomiast produkcja roślin w systemie ekologicznym ma zostać zwiększona do 25 %.

Aktualnie w Polsce stosuje się średnio 2,5 kg/ha substancji czynnych (s.cz.) środków ochrony roślin (ś.o.r.), natomiast średnia dla całej UE wynosi 3,5 kg/ha. W Polsce do ochrony rzepaku ozimego zużywa się dokładnie 50 % mniej, niż wynosi średnia dla UE, czyli 1,74 kg/ha z czego 0,92 kg/ha to herbicydy, 0,45 – fungicydy i tylko 0,28 kg/ha dotyczy insektycydów. Wprowadzenie w UE od 1 stycznia 2014 r. obowiązku stosowania zasad integrowanej ochrony roślin spowodowało w rzepaku ograniczenie w Polsce stosowania ś.o.r. o 0,23 kg/ha w tym głównie zostało obniżone zużycie herbicydów o 0,29 kg/ha. Dalsze ograniczenia mogą dotyczyć tylko fungicydów, ale warunkiem podstawowym jest szerokie wprowadzenie do praktyki odmian odpornych i tolerancyjnych na patogeny, np. Kiłę kapusty(aktualnie w Krajowym Rejestrze COBORU jest 13 odmian odpornych na łączną liczbę 155), wirusa żółtaczki rzepy (TuYV) – 45 odmian odpornych, natomiast 38 odmian zawiera geny odporności na suchą zgniliznę kapustnych. Wszystkie odmiany odporne i tolerancyjne na patogeny są droższe od 2 do 3-razy od konwencjonalnych. Upowszechnienie tych odmian będzie wymagało wsparcia producentów rzepaku kwotą około 200 zł/ha w ramach nowej WPR oraz ekoschematów.

Strategie KE zakładają zwiększenie wykorzystania odmian odpornych i tolerancyjnych na agrofagi oraz także metod nie chemicznych, w tym biologicznych. W rzepaku ozimym aktualnie w Polsce zarejestrowanych jest 5 biofungicydów, które zwalczają zgniliznę twardzikową oraz suchą zgniliznę kapustnych. Stosowanie metod biologicznych jest ograniczone, gdyż koszty biofungicydów są od 3 do 5-krotnie większe niż fungicydów chemicznych. Wsparcie w ramach ekoschematów i WPR pozwoli na rozwój wykorzystania metod biologicznych. Od kilku lat 10 państw UE stosuje dopłaty do faktury zakupu preparatów biologicznych, które wynoszą 50 %, co pozwoliło na wzrost zainteresowania i wykorzystania przez praktyków. Podobne wsparcie metod biologicznych powinno istnieć również w Polsce w ramach WPR.

Rzepak w Polsce na powierzchni około 300 ha prowadzony jest w dobrowolnie certyfikowanym systemie Integrowanej Produkcji Roślinnej (IPR). W przyszłości w ramach WPR wprowadzone zostaną większe dopłaty do IPR, które dla Polski będą wynosiły 1300 zł/ha, ale również wzrosną wymagania, gdyż trzeba będzie wysiewać odmiany odporne na agrofagi, minimum 1 zabieg z wykorzystaniem metod biologicznych, zrównoważone stosowanie nawożenia, pełny system zabiegów agrotechnicznych oraz obowiązek wysiewu kwalifikowanego materiału siewnego, który został zaprawiony w systemie ESTA.

Brak dopłat w ramach ekoschematów oraz WPR spowoduje, że EZŁ i Strategie KE wpłynie na spadek produkcji rzepaku w Polsce. Wg USDA z 2020 r. produkcja rzepaku w UE może zostać obniżona o 37,8 % i należy do największych ograniczeń w grupie roślin uprawnych, gdyż pszenica zanotuje spadek o 24,7 %, burak cukrowy – 18,2 %, natomiast inne uprawy o 20,6 %.

EZŁ oraz Strategie KE zalecają zwiększenie produkcji w systemie ekologicznym do 25 %, natomiast aktualnie w Polsce od 3 do 4 % to uprawy ekologiczne. Próby uprawy rzepaku w systemie ekologicznym nie powiodły się, gdyż uprawa ta jest zagrożona przez prawie 100 agrofagów a wegetacja trwa prawie cały rok. Wg ekspertyzy jednostki naukowej UE, która została opublikowana w Joint Research Centre – Technical Report z 2021 r., produkcja rzepaku w systemie ekologicznym powoduje obniżenie plonu nasion aż o 56,7 % i należy do najwyższych ze wszystkich wpraw rolniczych i ogrodniczych, gdyż spadek produktywności zbóż wynosi 42,9 %, kukurydzy – 32,3 %, warzyw – 42,1 %, owoców – 51,3 %, natomiast najmniejsze spadki plonu dotyczą trwałych użytków zielonych, które mogą zanotować spadek o 8,5 %, gdy będą prowadzone w systemie ekologicznym.

Prof. dr hab. Marek Mrówczyński
IOR – PIB w Poznaniu

Kontakt

Krajowe Zrzeszenie Producentów
Rzepaku i Roślin Białkowych

ul. Szkolna 2/4 pok. nr 403
00-006 Warszawa
Tel: 882 133 153
E-mail: biuro@kzprirb.pl

Kontakt w terenie

Pobierz magazyn

Nr 54/2020

Najnowszy numer gazety “Nasz Rzepak”, pobierz najnowszy numer.

zobacz więcej

Jeżeli chcesz otrzymywać od nas najnowsze artykuły oraz aktualne informacje zapisz się na newsletter.